ਹਾਸੇ ਤੇ ਹੰਝੂ ---- ਜ਼ਰਾ ਸੋਚਣਾ ! ਸ਼ਬਜ਼ੀ ਖਰੀਦ ਕੇ ਲਿਆਏ ਹੋ ਕਿ ਬਿਮਾਰੀ - ਡਾ ਅਮਰਜੀਤ ਟਾਂਡਾ

On: 27 September, 2012

ਹਾਸੇ ਤੇ ਹੰਝੂ ---- ਜ਼ਰਾ ਸੋਚਣਾ ! ਸ਼ਬਜ਼ੀ ਖਰੀਦ ਕੇ ਲਿਆਏ ਹੋ ਕਿ ਬਿਮਾਰੀ - ਡਾ ਅਮਰਜੀਤ ਟਾਂਡਾ
 
ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆ ਓਹਨੀਆਂ ਹੀ ਜ਼ਹਰੀਲੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ-ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਵੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਖਰੀਦਦਾ ਹਾਂ-ਘਰੋਂ ਵੀ ਝਿੜਕਾਂ ਖਾਧੀਆਂ ਤੇ ਦੋਸਤ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸਨ ਸਮਝਦੇ -ਪਰ ਮੈਂ ਸਦਾ ਸੱਸਤੀ ਖਰੀਦ ਕਰ ਘਰ ਪਰਤ ਆਉਂਦਾ ਸੀ-ਕੀੜਿਆਂ ਖਾਧੀ- ਕਾਣੀ-ਕਾਰਨ ਤੁਸੀਂ ਸਮਝ ਹੀ ਗਏ ਹੋਵੋਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਲੱਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ-ਮੇਰੇ ਕਿਸਾਨ ਵੀਰ ਜੋ ਅਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ ਜਾਣੀ ਸਿਫਾæਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵਿਚਾਰਦੇ-ਸਗੋਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾਂ ਚ ਪਰਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ-ਇੱਕ ਕੀਟ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਏਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸ ਸਬਜ਼ੀ ਚ ਸੁੰਡੀ ਵਗੈਰਾ ਹੋਵੇ ਓਹੋ ਹੀ ਖਰੀਦਿਆ ਕਰੋ- ਸਦਾ ਸੱਸਤੀ ਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਦਵਾਈਆਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਚ ਕੀੜਾ ਜੀਵਤ ਹੈ-ਕਾਣਾ ਹਿੱਸਾ ਕੱਟ ਕੇ ਧਰੋ- ਬਾਕੀ ਆਪਣੇ ਥੇਮ ਦਰਿਆ (ਗੰਦਾ ਨਾਲਾ ਲੁਧਿਆਣੇ ਵਾਲਾ) ਦੇ ਕੰਢਿਓਂ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਚ ਉਗਾਈਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਚ ਹੋਰ ਕੀ 2 ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਦੇ ਗੰਦ ਨੇ ਗੰਦ ਰਲਾਇਆ ਹੈ-ਜਰਾ ਸੋਚ ਲੈਣਾ-ਫੇਰ ਨਾ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਕੀ ਖਰੀਦ ਕਰਕੇ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹੋ-ਹੁਣ ਤੁਸਨਿ ਕਹੋਗੇ ਕਿ ਖਾਈਏ ਕੀ-ਇਹ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ-ਸਾਰੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਗੁਣ ਭਰਪੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ-ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਬਾਦ ਚ ਗੋਡਾ ਗਿੱਟਾ ਤੇ ਜਾਂ ਮੋਢਾ ਲਈ ਬੈਠੇ ਰਹੋਗੇ- ਇਹ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਗਾਈਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਦੇਣ ਹੇ ਤੇ ਪਿੰਡੋਂ ਆਈਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਓਦਾਂ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ ਲੱਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ-ਸੋਚਣਾ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਹੈ-ਹੋਰ ਸਲਾਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਫ਼ੜੋ, ਘਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਫ਼ਲ ਫੁੱਲ ਉਗਾਓ, ਘਰ ਖਾਦ ਬਣਾਓ ਕੂੜੇ ਤੋਂ, ਜਗਾ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਡੱਬਿਆਂ ਚ ਉਗਾਓ-ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਓ-ਖਸਮਾਂ ਨਮੂ ਖਾਵੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਰਹੋ---ਓਹੀ ਪੈਸੇ ਬਦਾਮ, ਅਖਰੋਟ, ਮੂੰਗਫਲੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਫਲਾਂ ਤੇ ਖਰਚੋ-ਮਰਜ਼ੀ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੀ ਹੈ- ਜ਼ਹਰੀਲੀਆਂ ਰਸਾਇਣਕਿ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਚਿ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ, ਜ਼ਹਰੀਲੀ ਅਤੇ ਬੰਜਰ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਸਿ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਜ਼ਹਰੀਲੇ ਹੋਣ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਤਪਾਦਤ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਖਾਦ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੇ ਵੀ ਹੋ ਰਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਹਰੀਲੇ ਹੋਣ ਦਾ ਦੂਜਾ ਕਾਰਨ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਹੈ। ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਵਚਿ ਜੋ ਜ਼ਹਰਿ ਹੈ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜਡ਼੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਸਿ ਕੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵਚਿ ਉਤਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਜ਼ਹਰੀਲੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਛਡ਼ਿਕਣ ਦੇ ਤੰਿਨ ਦਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਖਾ ਲਈਆਂ ਜਾਣ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਸੱਿਟੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਨਕਿਲਦੇ ਹਨ।ਕੁਦਰਤੀ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਮਹੰਿਗਾਈ ਆਦ ਿਕਾਰਨ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਹਨ ਪਰ ਰਸਾਇਣਕਿ ਖਾਦਾਂ ਨਾਲ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਚਿ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਭਾਅ ਅਸਮਾਨੀ ਚੜਨ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਸਬਜ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਮੰਡੀਆਂ ਵਚਿ ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਸਦਾ ਬਣੀ ਰਹੰਿਦੀ ਹੈ। ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸੀਮਤ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਸਬਜ਼ੀ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਕਸਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਵਚਿ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੱਿਤਾ ਹੈ। ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨੇ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮੂਲਭੂਤ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੱਿਤਾ ਹੈ। ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਆਿ ਹੈ ਕ ਿਅਨੇਕਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲਾਂ ਵਚਿ ਡੀæ ਡੀæ ਟੀæ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਵਚਿ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਗਿਆਿਨਕਿ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਗਆਿ ਹੈ ਕ ਿਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਚਿ ਡੀæ ਡੀæ ਟੀæ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੀਟਨਾਸਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੁਦਰਤੀ ਤਵਾਜ਼ਨ ਵਚਿ ਵਗਾਡ਼ ਦੀ ਹਾਲਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਸਾਗ-ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਾਲੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਸਵਾਦ ਹੀਣ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਰਸਾਇਣਕਿ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨੇ ਜਲ,ਵਾਯੂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਧਾਉਣ ਵਚਿ ਕੋਈ ਕਸਰ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ ਹੈ। ਭੋਜਨ-ਪਾਣੀ ਤਾਂ ਕੀ ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਤ ਕਰ ਦੱਿਤਾ ਹੈ। ਖਾਦ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਚਿ ਵਦਿਮਾਨ ਧੀਮੇ ਜ਼ਹਰਿ ਨੂੰ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਪਰ ਫਰਿ ਵੀ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤੋਂ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਹਿਤ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਚਿ ਪੈਣ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਚਤਿ ਇਹੀ ਹੋਵੇਗਾ ਕ ਿਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਫਲ ਆਦ ਿਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਖਾਸ ਸਾਵਧਾਨੀ ਅਤੇ ਚੌਕਸੀ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਹਰੀਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਈ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ- ਕੁਝ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਆਿਨ ਵਚਿ ਰੱਖ ਕੇ ਸਾਗ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਵਚਿ ਛੁਪੇ ਜ਼ਹਰਿ ਤੋਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਓ। ਫਲਾਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਧਾਨ ਨੂੰ ਵਰਤੋਂ ਵਚਿ ਲਆਿਉਣ ਤੋਂ ਪਹਲਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤੰਿਨ ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਲਓ। ਜੇਕਰ ਇਕ ਸਰਿਕੇ ਜਾਂ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਸੋਡੇ ਨਾਲ ਧੋ ਕੇ ਫਰਿ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਲਵੋ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹਿਤਰ ਹੋਵੇਗਾ।ਛਲਿਕਾ ਉਤਾਰ ਲੈਣ ਨਾਲ ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਛਲਿਕੇ ਤੇ ਲੱਗੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਤਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਹੀ ਜਾਣਗੇ ਪਰ ਜੋ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਜ਼ਹਰਿ ਸਬਜ਼ੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਹਿਤ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਏਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਗ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਅਸਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੰਦ ਗੋਭੀ ਦੀਆਂ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਤਾਰਕੇਅੰਦਰਲੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਦੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਅਜਹਾ ਹੀ ਹੋਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਫਲਾਂ ਦਾ ਛਲਿਕਾ ਉਤਾਰ ਕੇ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਵਚਿ ਲਆਿਓ। ਇਸ ਨਾਲ ਛਲਿਕੇ ਤੇ ਲੱਗੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਪਦਾਰਥ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਵਆਿਪਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਚਲਦਆਿਂ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਚਾ ਖਾਣਾ ਵੀ ਸਹਿਤ ਦੇ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਅਤੇ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
 

Section: